هندسه راهکارهای «تقوای اقتصادی» در قرآن و نهج‎البلاغه؛ با تأکید بر آرای شهید امام خامنه‎ای (ره)
کد مقاله : 1237-HADITH (R1)
نویسندگان
سیدابوذر حسینی *
پژوهشگر گروه قرآن و حدیث پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
چکیده مقاله
در نظام معرفتی اسلام، ارتقای سطح ایمان و پایبندی به مقررات اقتصادی، عامل اساسی در جلب برکات الهی است. پژوهش حاضر با هدف کشف و ترسیم «هندسه راهکارهای تقوای اقتصادی» در دو منبع اصیل قرآن‎کریم و نهج‌البلاغه با تأکید بر مؤلفه‌های مطرح‌شده در اندیشه اقتصادی امام خامنه‎ای (قدس سره) انجام شده است. این تحقیق از نوع کیفی و با روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته است. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری شده و بر اساس چهارچوب نظری نظام‌سازی اقتصادی مبتنی بر انسان‌شناسی تا تحقق تمدن‌سازی قرآنی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که راهکارهای تقوای اقتصادی در قرآن و نهج‌البلاغه دارای یک «هندسه منسجم» در سه سطح به هم پیوسته است: 1) سطح پیشگیرانه و بسترساز: که خود در سه لایه؛ الف- لایه شناختی و باورهای بنیادین؛ ب- لایه فرهنگی-منشی: شامل فرهنگ تقواپایگی اقتصادی در عرصه تولید، توزیع و مصرف؛ ج- لایه تربیت رفتار اقتصادی درحوزه‌های عمومی ونخبگانی، که زیرساخت معرفتی تا تربیت رفتار در تقوای اقتصادی را تشکیل می‌دهد. 2) سطح تدابیر اصولی و سیاستهای کلی؛ 3- سطح ساختار عملیاتی: که شامل پایبندی به مقررات الزامی در دو حوزه ایجابی و سلبی است.
هندسه مذکور در اندیشه رهبر شهید انقلاب صورتبندی نوینی یافته و در قالب نظریه «اقتصاد مقاومتی تقواپایه» تجلی پیدا کرده است. تقوا در این منظومه، نه یک توصیه اخلاقی صرف، که به مثابه «راهبردی بنیادین» برای تحقق تمدن نوین اسلامی و عامل پیونددهنده سطوح و لایه‎های مذکور در عرصه اقتصاد عمل می‌کند.
کلیدواژه ها
تقوای اقتصادی، هندسه راهکارها، قرآن کریم، نهج‌البلاغه، اقتصاد مقاومتی، آیت‎الله خامنه‎ای (ره)
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی