تحلیل فقهی نقش تقوا در مدیریت بیت‌المال از منظر امام علی(ع)
کد مقاله : 1236-HADITH (R1)
نویسندگان
ایمان نشاط یزدی *، حسین باقرزاده
تحصیل در موسسه مذاهب اسلامی
چکیده مقاله
این پژوهش به تبیین مدل تحلیلی پیوند میان «تقوا» و «مدیریت مالی» با محوریت سیره علوی می‌پردازد. هدف اصلی، ارائه چارچوبی نظری است که گذار از باورهای فردی اخلاقی به سازوکارهای اجرایی در نظام‌های مالی را امکان‌پذیر سازد. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی متون دینی، روایات معصومین و قواعد فقهی مرتبط با بیت‌المال و ید امانت است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تقوا در مدیریت مالی فرآیندی سه‌مرحله‌ای شامل تحول شناختی (تبدیل بیت‌المال به امانت الهی)، رفتار عملی (خودکنترلی و زهد) و طراحی ساختاری (نظام‌مندسازی گزینش و نظارت) را طی می‌کند. نتایج کلیدی حاکی از آن است که ادغام اصول فقهی مانند حرمت تصرف در مال غیر و قاعده مصلحت عمومی با الگوهای رفتاری امام علی (ع)، چارچوبی حقوقی برای شفاف‌سازی مسئولیت مدیران و پیشگیری از فساد ایجاد می‌کند. در نهایت، نتیجه‌گیری حکایت دارد که سلامت سازمانی و پایداری اقتصادی تنها از طریق نهادینه‌سازی تقوا در قوانین و آیین‌نامه‌های اداری محقق می‌شود؛ بدین معنا که تقوا باید از یک توصیه اخلاقی صرف، به یک الزام ساختاری و اجباری در سیستم‌های مدیریتی تبدیل گردد تا عدالت مالی و اعتماد عمومی تضمین شود.
کلیدواژه ها
تقوا ، فقه ، بیت المال ، امام علی علیه السلام
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر