نظریه‌پردازی داده‌بنیاد سازوکارهای تقوا در مواجهه با جنگ روانی و تحریف رسانه‌ای: مطالعه‌ای کیفی در زمینه بحران غزه
کد مقاله : 1216-HADITH
نویسندگان
محمد محمدی *، بهزاد جلالوند
عضو سازمان
چکیده مقاله
گسترش جنگ روانی و تحریف رسانه‌ای در بحران‌های معاصر، به‌ویژه در منازعه غزه، کنش رسانه‌ای را با چالش‌های پیچیده اخلاقی و حرفه‌ای مواجه ساخته است. در این میان، تقوا غالباً به‌عنوان یک اصل هنجاری کلی مطرح می‌شود، بی‌آنکه روشن باشد در عمل رسانه‌ای چگونه و در چه سطحی ایفای نقش می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین کارکرد تقوا در مواجهه رسانه‌ای با جنگ روانی و بر اساس تجربه زیسته کنشگران رسانه‌ای انجام شده است. این تحقیق از نظر ماهیت کیفی بوده و با رویکرد نظریه داده‌بنیاد و به شیوه اشتراوس و کوربین انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با کنشگران رسانه‌ای درگیر با پوشش بحران غزه گردآوری و طی فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شده‌اند. یافته‌های نشان می‌دهد که تقوا در تجربه کنشگران رسانه‌ای، نه یک فضیلت انتزاعی، بلکه سازوکاری تنظیم‌گر است که ادراک، تحلیل و کنش رسانه‌ای را در شرایط جنگ روانی هدایت می‌کند. این سازوکار در سطح ادراکی از طریق احتیاط در تشخیص و تعلیق قضاوت، در سطح رفتاری از طریق پرهیز از شتاب، صداقت در روایت و پذیرش مسئولیت خطای رسانه‌ای، و در سطح گفتمانی از طریق تنظیم پیامدهای روایت و حفظ اعتماد مخاطب عمل می‌کند. نوآوری پژوهش حاضر در بازتعریف تقوا به‌مثابه یک سازوکار فرایندی و عملیاتی در مطالعات رسانه‌ای است که با تکیه بر داده‌های تجربی و در افق مفهومی نهج‌البلاغه صورت‌بندی شده است. نتایج پژوهش می‌تواند مبنایی برای بازاندیشی در آموزش اخلاق رسانه و طراحی چارچوب‌های حرفه‌ای مواجهه با جنگ روانی فراهم آورد.
کلیدواژه ها
تقوا، جنگ روانی، تحریف رسانه‌ای، اخلاق رسانه، نظریه داده‌بنیاد
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی