شاخص های تقوا در دعای کمیل با تأکید بر کاربست سازمانی
کد مقاله : 1211-HADITH
نویسندگان
محمدمهدی کریمی نیا *
استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، طلبه و پژوهشگر حوزه علمیه قم
چکیده مقاله
(بیان مسئله): در مدیریت معاصر، فرسودگی اخلاقی و ناکارآمدیِ نظاماتِ کنترلِ بیرونی، ضرورت بازگشت به الگوهای خودکنترلیِ مبتنی بر معنویت را دوچندان کرده است. دعای شریف کمیل، به عنوان منشورِ متعالیِ ارتباطِ بنده و خالق، واجدِ دلالت‌های عمیقی در ساحتِ رفتار سازمانی و حکمرانی اخلاقی است که تاکنون کمتر از منظر مدیریت استراتژیک مورد واکاوی قرار گرفته است. (هدف پژوهش): هدف اصلی این تحقیق، استخراج شاخص‌های توحیدی، اخلاقی و رفتاری تقوا از متن دعای کمیل و تبیین چگونگی تبدیل این آموزه‌ها به یک الگوی عملیاتی برای حاکمیت سازمانی و رهبریِ تقواپایه است. (روش‌شناسی): این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش «تحلیل محتوای کیفی» و «استنطاقِ وحیانی»، به بررسی فرازهای دعای کمیل پرداخته است. یافته‌ها با استفاده از متدولوژیِ تطبیقی، در لایه‌های مختلفِ مدیریتِ منابع انسانی و نظریات قدرت، بازخوانی و تحلیل شده‌اند. (یافته‌های کلیدی): نتایج نشان می‌دهد که تقوا در دعای کمیل، منظومه‌ای چهاربعدی شامل شاخص‌های توحیدی (نفی استبداد)، اخلاقی (مسئولیت‌پذیری)، عدالتی (حق‌مداری) و تاب‌آوری (مدیریت بحران) است. یافته‌ها بر قابلیتِ عملیاتیِ مفاهیمِ انتزاعی نظیر «استغفار» در قالبِ «شفافیتِ داوطلبانه» و «ذکر» در قالبِ «خودآگاهیِ سازمانی» تأکید دارند. همچنین، نظریه «وقایه ساختاری» به عنوان پارادایم نوین صیانت توحیدی، برای مهارِ آنتروپیِ قدرت پیشنهاد شده است. (نتیجه‌گیری و پیامدها): پژوهش به این نتیجه می‌رسد که تحول سازمانی پایدار، جز از طریق انتقال آموزه‌های معنوی به ساختارهای اجرایی (نظیر گزینش فضیلت‌محور و ارزیابی عملکرد تقواپایه) میسر نیست.
کلیدواژه ها
دعای کمیل، تقوای سازمانی، مدیریت مبتنی بر تقوا، اخلاق سازمانی، شاخص‌های سازمانی، اخلاق حرفه‌ای اسلامی، مدیریت اسلامی، کاربست سازمانی، مدیریت تقواپایه.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی