| سیر تقوای نظاممند از مدیریت خویشتن تا نظم اجتماعی فضیلتمحور در نهجالبلاغه |
| کد مقاله : 1190-HADITH (R1) |
| نویسندگان |
|
اکرم السادات حسینی *1، احمد ابراهیمی2 1استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران 2استاد،دانش آموخته و پژوهشگر حوزه علمیه قم - استاد دروس معارف |
| چکیده مقاله |
| در پژوهشهای متداول، مفهوم «تقوا» غالباً به ساحتهای فردی، زاهدانه و یا صرفاً بازدارنده تقلیلیافته است؛ کاستیای که مانع از درک ظرفیتهای ساختاری این مفهوم در اصلاح روابط اجتماعی شده است. پژوهش حاضر با واکاوی انتقادی این قرائتها، در پی تبیین الگوی «تقوای نظاممند» در نهجالبلاغه و چگونگی گذار از اصلاح فردی به نظم اجتماعی فضیلتمحور است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به آموزههای نهجالبلاغه، به استخراج مؤلفههای ساختاری تقوا پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که در هندسه معرفتی علوی، تقوا نه یک «حالت ایستای درونی»، بلکه «نیروی پویای نظامساز» است که پیوندی گفتگومحور میان خودکنترلی فردی و نظم اجتماعی برقرار میکند. این پژوهش مدل پنجلایهای تقوا را هویدا میکند که شامل: ۱. بازدارندگی فعال، ۲. خودکنترلی راهبردی، ۳. بصیرتآفرینی معرفتی، ۴. عاملیت اجتماعی و ۵. نظامسازی اخلاقی است. بر این اساس، تقوا از مرزهای فردی عبور کرده و به «روح حاکم بر رفتارها» و «مکانیزم خودتنظیمگری اجتماعی» تبدیل میشود. برآیند این است که الگوی اصلاحی علوی، نظامی مبتنی بر «امنیتآفرینی مبتنی بر فضیلت» است که در آن، اصلاح ساختار بدون پشتوانه تقوای درونی ناپایدار و تقوای فردی بدون کنشگری اجتماعی ناقص است. این مدل با کاهش هزینههای نظارت بیرونی و تقویت سرمایه اجتماعی، چارچوبی بومی برای نظریهپردازی در اخلاق اجتماعی و سیاستگذاری فرهنگی ارائه میدهد. |
| کلیدواژه ها |
| امام علی(ع)، تقوای نظاممند، نهجالبلاغه، اصلاح ساختاری، مدیریت خویشتن، بصیرت اجتماعی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
