تقوا و حقوق مواجهه با دشمن: تبیین حدود فقهی، حقوقی و اخلاقی در اقدامات دفاعی بر مبنای آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه
کد مقاله : 1183-HADITH (R1)
نویسندگان
احمد مرتاضی *، لیلا داعی
دانشجوی دکتری پژوهشکده امام خمینی(ره) تهران
چکیده مقاله
1) بیان مساله و سوال تحقیق: دفاع مشروع، به معنای هر عملی است که شخص در مقام حفاظت از نفس، عرض، ناموس، مال خود یا دیگری و آزادی تن خود یا دیگری دربرابر هرگونه تجاوز فعلی و یا خطر قریب‌الوقوع انجام دهد.
2) هدف تحقیق:
3) روش تحقیق:
4) نتایج تحقیق: با وجود اینکه اسلام دین تعدی و تجاوز نیست، ولی تعدی و تجاوز دیگران را هم نمی‌پذیرد. طبق آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه، هر چند مقابله به مثل در برابر دشمن حق طبیعی است، لکن حتی در برخورد با دشمنان هم می‌بایست عدالت و خود کنترل‌گری(تقوا) را رعایت کرد. همینطور، به لحاظ حقوقی، دفاع عبارت از حقی است که قانون آن را به کسی داده است که خطر تجاوز او را تهدید می کند تا با نیروی لازم از آن جلوگیری کند
5) جمع بندی و کاربردهای تحقیق: اصل اباحه، وجوب عقلی دفع ضرر محتمل و روایات خاص و اجماع، مبانی فقهی و بالفعل یا قریب‌الوقوع بودن تعدی، و لزوم رعایت تناسب، مهمترین مبانی حقوقی دفاع مشروع می‌باشد. اصول عادلانه‌بودن آرمان، لزوم رعایت حدّ تعادل و تناسب، وجود انگیزه حمایت از ستمدیدگان، قصد دفع تجاوز و آخرین راهکاربودن، نیز الزامات اخلاقی اقدامات دفاعی محسوب می‌گردد.
کلیدواژه ها
دفاع مشروع، حدود اخلاقی دفاع، مواجهه دشمن، الزامات حقوقی دفاع، مشروعیت دفاع.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی