تحلیل تاریخی ـ تمدنی نقش تقوا در شکل‌گیری سبک زندگی و نظم اجتماعی در نهج‌البلاغه
کد مقاله : 1141-HADITH
نویسندگان
سیدسعید جیواد *1، حجت توبچی زادگان2
1عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور خوی
2اداره آموزش و پررش
چکیده مقاله
تقوا از مفاهیم بنیادین اندیشه اسلامی است که در نهج‌البلاغه، فراتر از یک فضیلت فردی، به‌عنوان عاملی تعیین‌کننده در سامان‌دهی حیات اجتماعی و تمدنی معرفی می‌شود. با این حال، در مطالعات معاصر، ابعاد تاریخی و تمدنی نقش تقوا در شکل‌گیری سبک زندگی و نظم اجتماعی کمتر مورد تحلیل منسجم قرار گرفته است. ازاین‌رو، مسئله اصلی این پژوهش آن است که تقوا در نهج‌البلاغه چه نقشی در تبیین سبک زندگی علوی و ایجاد نظم اجتماعی ایفا می‌کند. هدف تحقیق، تحلیل تاریخی ـ تمدنی مفهوم تقوا و تبیین کارکردهای آن در حوزه‌های فردی و اجتماعی بر پایه آموزه‌های نهج‌البلاغه است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد تاریخی بوده و داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای و از طریق تحلیل محتوای خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه و منابع معتبر شرح و تفسیر آن گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد تقوا در اندیشه امام علی(ع) مفهومی چندبعدی است که علاوه بر هدایت فردی، نقش اساسی در شکل‌گیری سبک زندگی مسئولانه، تحقق عدالت اجتماعی، تقویت مسئولیت‌پذیری حاکمان و استحکام نظم اجتماعی دارد و به‌عنوان مؤلفه‌ای تمدن‌ساز عمل می‌کند. در جمع‌بندی می‌توان گفت بازخوانی تاریخی نقش تقوا در نهج‌البلاغه، زمینه بهره‌گیری از الگوی حکمرانی و سبک زندگی علوی را در مطالعات تمدن اسلامی و سیاست‌گذاری فرهنگی معاصر فراهم می‌سازد.
کلیدواژه ها
تقوا، نهج‌البلاغه، سبک زندگی علوی، تمدن اسلامی، نظم اجتماعی
وضعیت: پذیرفته شده