الگواره راهبردی «مَرَمَّةُ المَعاش» در مدیریت علوی؛ واکاوی آسیب‌شناسانه و بازآفرینی اقتصادی با تأکید بر مسئولیت‌پذیری سازمانی
کد مقاله : 1117-HADITH
نویسندگان
رضا ملازاده یامچی1، میثم شعیب *2
1پژوهشگر پسا دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.رایانامه: reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.ir
2فارغ التحصیل گروه فقه، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف حل چالش شناختی پیرامون تعامل زهد‌ورزی و تلاش اقتصادی در اندیشه‌ی اسلامی، به تبیین الگواره‌ی راهبردی مَرَمَّةُ المَعاش در مدیریت علوی می‌پردازد. مسأله‌ی اصلی، واکاوی چگونگی جمع میان تعالی معنوی و توسعه‌ی مادی، با گذر از قرائت‌های صوفیانه و انزواطلبانه است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و ریشه‌شناسی واژگان در متون روایی دست‌اول (به‌ویژه حدیث للْمُؤْمن ثَلَاثُ سَاعَاتٍ)، دلالت‌های معنایی و کارکردی مفاهیم اقتصادی را استخراج نموده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امام علی (ع) با جایگزینی مفهوم مَرَمَّة (نگهداشت و اصلاح) به جای کسب، اقتصاد را سامانه‌ای آنتروپیک و رو به زوال معرفی می‌کنند که نیازمند پایش مستمر است. همچنین، مفهوم شخوص به عنوان شاخص عقلانیت، بر ضرورت پویایی و نفی ایستایی دلالت دارد. نتایج حاصله بیانگر آن است که الگوی مدیریت زمان علوی، مبتنی بر توازن میان عبادت، معاش و لذت حلال است که در آن، تفریح نقش تأمین‌کننده‌ی انرژی برای تولید را ایفا می‌کند. افزون بر این، پژوهش با آسیب‌شناسی پدیده‌ی تواکل (فرافکنی مسئولیت)، راهبرد شفافیت وظایف و مرزبندی تکالیف را به عنوان رکن مسئولیت‌پذیری سازمانی ارائه داده و بر اولویت استقلال اقتصادی و هجرت مولد جهت حفظ کرامت انسانی تأکید می‌ورزد.
کلیدواژه ها
مدیریت علوی، مَرَمَّةُ المَعاش، آسیب‌شناسی اقتصادی، مسئولیت‌پذیری سازمانی، مدیریت زمان، اقتصاد اسلامی.
وضعیت: پذیرفته شده