ارائه الگوی شفاف‌سازی عملکرد سازمانی با رویکرد تحلیل گفتمان نهج‌البلاغه
کد مقاله : 1116-HADITH
نویسندگان
نورالدین پروین *
چکیده مقاله
شفاف‌سازی عملکرد سازمانی به ‌عنوان یکی از الزامات بنیادین حکمرانی اخلاق‌محور، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای اعتماد عمومی، پیشگیری از فساد و کارآمدسازی نظام‌های مدیریتی ایفا می‌کند. با این حال، بخش قابل توجهی از الگوهای رایج شفافیت، مبتنی بر رویکردهای ابزاری و کنترل بیرونی بوده و کمتر به ظرفیت‌های درونی و ارزشی سازمان‌ها توجه داشته‌اند. در این میان، رویکرد تقواپایگی با تأکید بر خودکنترلی اخلاقی و مسئولیت‌پذیری درونی، می‌تواند بنیانی متفاوت برای شفاف‌سازی عملکرد فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی بومی و ارزشی برای شفاف‌سازی عملکرد سازمانی، به تحلیل گفتمان نهج‌البلاغه به‌عنوان یکی از متون بنیادین حکمرانی اسلامی می‌پردازد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان متون منتخب نهج‌البلاغه، شامل خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های مرتبط با مدیریت، نظارت و عملکرد کارگزاران است. در فرآیند تحلیل، گزاره‌های ناظر بر پاسخگویی، عدالت، نظارت، حق آگاهی مردم و مبارزه با انحرافات استخراج و در قالب شبکه‌ای از مفاهیم گفتمانی صورت‌بندی شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در گفتمان نهج‌البلاغه، شفافیت نه صرفاً یک سازوکار اداری، بلکه امری هنجاری و اخلاقی تلقی می‌شود که ریشه در تقوا، عدالت‌محوری و مردم‌محوری دارد. بر اساس نتایج تحلیل، الگویی چندسطحی برای شفاف‌سازی عملکرد سازمانی ارائه می‌شود که در آن تقوا به‌عنوان پیشران اصلی، سطوح فردی، سازمانی و اجتماعی را به یکدیگر پیوند می‌دهد. این الگو شفافیت اطلاعاتی، رفتاری، تصمیم‌گیری و مالی را در چارچوب مسئولیت‌پذیری اخلاقی تبیین می‌کند و می‌تواند مبنایی نظری و کاربردی برای بازاندیشی در نظام‌های مدیریتی معاصر با رویکرد تقواپایگی فراهم آورد. و می‌تواند مبنایی نظری و کاربردی برای بازاندیشی در نظام‌های
کلیدواژه ها
شفاف‌سازی عملکرد سازمانی، تقواپایگی، تحلیل گفتمان، نهج‌البلاغه، حکمرانی اخلاقی
وضعیت: پذیرفته شده