تقوا و مشارکت مدنی در سبک زندگی علوی: ظرفیت‌ها و موانع برای شهروند معاصر
کد مقاله : 1103-HADITH (R1)
نویسندگان
عارفه بابائی *، سعیده بابائی، زهرا حسن زاده
تبریز نرسیده به میدان نصف راه خیابان محلاتی کوچه کاظم پور پلاک 13 طبقه دو
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی-پیشنهادی به بررسی نقش تقوا در ارتقای مشارکت مدنی و تأثیر آن بر سبک زندگی شهروندان معاصر پرداخته است. تقوا، به عنوان محور اصلی آموزه‌های علوی، نه تنها ارزش اخلاقی و معنوی بلکه چارچوبی عملی برای هدایت رفتار اجتماعی و مدنی فرد ارائه می‌دهد. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی متون دینی، به ویژه نهج‌البلاغه، و مرور پژوهش‌های مرتبط در حوزه علوم اجتماعی و روان‌شناسی اجتماعی، ظرفیت‌ها و موانع اجرای سبک زندگی علوی در زمینه مشارکت مدنی را شناسایی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تقوا موجب تقویت خودآگاهی اجتماعی، عدالت‌جویی، مسئولیت‌پذیری و همدلی میان شهروندان می‌شود که این ویژگی‌ها زمینه‌ساز مشارکت فعال و مؤثر در امور اجتماعی و مدنی هستند. در عین حال، موانعی نظیر ساختارهای نهادی ناکارآمد، فرهنگ فردگرایی، کمبود آموزش‌های مدنی و فاصله بین آموزه‌های اخلاقی و شرایط عملی جامعه، محدودکننده تحقق کامل سبک زندگی علوی در زمینه مشارکت مدنی شناخته شد. این پژوهش با ارائه راهبردهای پیشنهادی شامل آموزش و ترویج فرهنگ تقوا، ایجاد بسترهای نهادی برای مشارکت مدنی، و تلفیق آموزه‌های دینی با مهارت‌های اجتماعی، راهکارهایی عملی برای تقویت مشارکت شهروندی ارائه می‌دهد. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که تحقق مشارکت مدنی پایدار در جامعه معاصر بدون تقویت ابعاد روحی-اخلاقی و نهادینه کردن سبک زندگی علوی ممکن نیست.
کلیدواژه ها
تقوا، مشارکت مدنی، سبک زندگی علوی، مسئولیت‌پذیری، عدالت‌جویی، شهروند معاصر
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر