بررسی تقوا و سبک زندگی علوی در قابوس‌نامه با تأکید بر آموزه‌های نهج‌البلاغه
کد مقاله : 1082-HADITH (R1)
نویسندگان
الهام ناظم *
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دولت آباد
چکیده مقاله
ادب تعلیمی در ادبیات فارسی همواره نقشی بنیادین در انتقال ارزش‌های اخلاقی و ارائه الگوهای رفتاری که دو مولفه اصلی تقوا محسوب می شود ؛ ایفا کرده است. در این میان، قابوس‌نامه به‌عنوان اثری شاخص از قرن پنجم هجری، با هدف تربیت فردی و حکومتی، آموزه‌های اخلاقی را در قالب توصیه‌های عملی عرضه می‌کند که ریشه‌های عمیق آن در سنت اخلاقی اسلامی، به‌ویژه تعالیم امیرالمؤمنین علی (ع) قابل ردیابی است.. مسئله اصلی پژوهش، بررسی نفوذ و بازتاب مفهوم «تقوا» و مؤلفه‌های سبک زندگی علوی، برخاسته از نهج‌البلاغه، در ساختار فکری و محتوای قابوس‌نامه است. با توجه به تفاوت زمانی و ساختاری این دو متن، تبیین این پیوند می‌تواند میزان تأثیرپذیری ادبیات تعلیمی فارسی از آموزه‌های علوی و کارآمدی الگوی سبک زندگی علوی در بستر فرهنگ ایرانی‌،اسلامی را روشن سازد.
هدف اصلی مقاله، تحلیل مؤلفه‌های تقوا و سبک زندگی علوی در قابوس‌نامه با تکیه بر آموزه‌های نهج‌البلاغه است.
پژوهش حاضر با تبیین تقوا و سبک زندگی علوی ، مؤلفه‌های اخلاقی قابوس‌نامه در حوزه‌های فردی، اجتماعی را با آموزه‌های متناظر در نهج‌البلاغه ، با روش تحلیلی، توصیفی و به شیوه گردآوری داده‌های کتابخانه‌ای و مبتنی بر منابع و پژوهش‌های مرتبط تطبیق داده شده‌است
یافته‌ها نشان می‌دهد که قابوس‌نامه با الهام مفهومی و مضمونی از نهج‌البلاغه، تقوای علوی را در قالبی عملی و قابل اجرا بازنمایی میکند و الگویی منسجم از سبک زندگی اسلامی‌،ایرانی ارائه دهد. این اثر پلی میان اخلاق نظری و زیست عملی ایجاد کرده و همچنان می‌تواند راهنمایی مؤثر برای سبک زندگی فردی و اجتماعی معاصر به‌شمار آید.
کلیدواژه ها
تقوا، سبک زندگی علوی، قابوس‌نامه، نهج‌البلاغه، ادب تعلیمی
وضعیت: پذیرفته شده