بازکاوی موانع تحقق آثار تقوا در نبردهای ناهمسنگ (مطالعۀ موردی غزه)
کد مقاله : 1069-HADITH (R1)
نویسندگان
نوروز امینی *1، الهه فروزان مژدهی2
1استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه گیلان
2دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه گیلان
چکیده مقاله
در متون دینی، تقوا به‌مثابه چراغ هدایت، وعده‌آور نصرت، فرقان و عاقبت نیک در همین دنیا معرفی شده است. با این‌ حال، تجربه میدانی جوامع مؤمن در نبردهای ناهمسنگ، از فاصله‌ای معنادار میان وعده‌های الهی و علوی و واقعیت عینیِ زندگی تحت ستم پرده برمی‌دارد. مسئله اصلی این پژوهش، بازکاوی موانع تحقق آثار دنیوی تقوا در میدان نبرد ناهمسنگ با تمرکز بر نمونه غزه است. هدف، فهم سازوکارهایی است که سبب می‌شود این آثار، به‌رغم وعده‌های صریح، همواره به صورت پیروزی‌های فوری و ظاهری تجلی نیابند. این پژوهش با رویکردی کیفی ـ تحلیلی و با روش توصیفی ـ اسنادی، آیات قرآن و خطبه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه را با واقعیت‌های میدانی و رسانه‌ای غزه در هم می‌تنَد. یافته‌ها نشان می‌دهد که موانعی چون نفاق، تفرقه، دنیاطلبی، غفلت از سنت‌های الهی و پیچیدگی‌های میدان نبرد ناهمسنگ، می‌توانند ظهور فوری و ملموسِ برکات تقوا را به تأخیر اندازند، بی‌آنکه از ارزش و حقیقت آن بکاهند. جمع‌بندی نهایی حکایت از آن دارد که در تجربه‌ غزه، تقوا بیش از آنکه در قالب «پیروزیِ فوری» متجلی شود، در صورت‌بندیِ «صبرِ فعّال»، «فرقانِ جمعی» و «پایداری اخلاقی» ظهور یافته است. این پژوهش، الگویی تحلیلی برای فهم نسبتِ دین، اخلاق و مقاومت در شرایط بحران ارائه می‌دهد. این پژوهش در نهایت نشان می‌دهد که غزه نه تنها یک میدان نبرد، بلکه یک دانشگاه تربیتیِ تقوا و صبر برای جهان اسلام است و تجربه‌ آن می‌تواند الگویی برای مقاومت‌های آینده در برابر ظلم جهانی باشد.
کلیدواژه ها
: تقوا، مقاومت نامتقارن، اخلاق مقاومت، معنابخشی به رنج، غزه، نهج‌ البلاغه.
وضعیت: پذیرفته شده