| از متن وحی تا کلام علوی: واکاوی جایگاه تربیت اخلاقی در قرآن و نهجالبلاغه |
| کد مقاله : 1062-HADITH (R1) |
| نویسندگان |
|
محمد حسین شاهکرمی1، سوده واحدیان مظلوم *2 1گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی 2گروه علوم قران و حدیث |
| چکیده مقاله |
| تربیت اخلاقی بهعنوان یکی از بنیادیترین مؤلفههای شکلدهنده هویت فردی و اجتماعی انسان، جایگاهی محوری در آموزههای اسلامی دارد. بااینحال، در پژوهشهای معاصر فقدان الگویی منسجم و نظاممند مبتنی بر منابع اصیل اسلامی مشاهده میشود؛ الگویی که بتواند پیوند میان مبانی اعتقادی، فضایل اخلاقی و کنشهای اجتماعی را بهصورت یکپارچه تبیین کند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که تربیت اخلاقی در قرآن کریم و نهجالبلاغه بر چه مؤلفهها و سطوحی استوار است و این آموزهها چگونه قابلیت صورتبندی در قالب یک الگوی مفهومی منسجم را دارند. بر این اساس، سؤال تحقیق چنین صورتبندی میشود که ساختار مفهومی و لایههای بنیادین تربیت اخلاقی از منظر قرآن کریم و نهجالبلاغه کداماند. هدف تحقیق، استخراج و تبیین الگویی جامع، بومی و نظاممند از تربیت اخلاقی اسلامی با تکیه بر آموزههای قرآن کریم و نهجالبلاغه و تبیین پیوند درونی میان سطوح معرفتی، ارزشی و رفتاری اخلاق است. پژوهش حاضر از نظر رویکرد، کیفی و از حیث هدف، بنیادی–کاربردی است و با روش توصیفی–تحلیلی استنباطی انجام شده است. دادهها از طریق مطالعه اسنادی آیات قرآن کریم و متون نهجالبلاغه گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی جهتدار، مفاهیم اخلاقی شناسایی، کدگذاری و در قالب مقولات مفهومی ساماندهی شدهاند. یافتههای تحقیق نشان میدهد تربیت اخلاقی در منظومه قرآنی–علوی، دارای ساختاری چندسطحی و منسجم است که در شش لایه اساسی شامل بینشها، ارزشها، گرایشها، روشها، کنشها و گویشها قابل تبیین است و اخلاق را از سطح توصیههای فردی به سطح یک نظام تربیتی جامع ارتقا میدهد. |
| کلیدواژه ها |
| تربیت اخلاقی، نهج البلاغه ، قرآن، اخلاق، الگوسازی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
