تحلیل روان‌شناختی ابعاد تقوا در نهج‌البلاغه و تأثیر آن بر سلامت روانی خانواده
کد مقاله : 1052-HADITH (R1)
نویسندگان
عارفه حسنوند *1، کبری مرادی2
1گروه زیست شناسی ، پیام نور ،تهران ، ایران
2گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده مقاله
افزایش بحران‌های روانی و ناپایداری ساختار خانواده در جوامع معاصر، ناکارآمدی برخی الگوهای روان‌شناختی سکولار در پاسخ‌گویی به نیازهای معنوی خانواده‌ها را آشکار ساخته است. سؤال اصلی تحقیق این است که ابعاد روان‌شناختی تقوا در نهج‌البلاغه چیست و چگونه می‌توانند سلامت روان خانواده را ارتقا بخشند؟ هدف این پژوهش استخراج ساختار روان‌شناختی تقوا از نهج‌البلاغه و تبیین کارکردهای آن در چارچوب سلامت روان خانواده است. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تفسیری-تطبیقی بود. مضامین مرتبط با تقوا از خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه استخراج و بر اساس مدل شش‌مرحله‌ای براون و کلارک تحلیل شدند. اعتبارسنجی از طریق مثلث‌سازی منابع و داوری متخصصان انجام شد. یافته‌های استخراجی با نظریه‌های تنظیم هیجان،معناپردازی و خودمهارگری تطبیق داده شد.یافته‌ها نشان داد تقوا در نهج‌البلاغه دارای ساختاری چهاربُعدی است: شناختی(بصیرت و بازارزیابی الهی)، هیجانی (کظم غیظ و صبر)، رفتاری (عدالت و امانت) و معنایی (یقین و توکل). هر یک ازاین ابعاد از طریق سازوکارهای مشخص روان‌شناختی، به کاهش تعارضات، بهبود ارتباطات و ارتقای انسجام خانوادگی منجر می‌شوند.تقوا به‌مثابه مدلی بومی می‌تواند مبنای طراحی پروتکل‌های مشاوره خانواده، برنامه‌های آموزشی پیش از ازدواج وسیاست‌گذاری‌های فرهنگی قرار گیرد و چارچوبی برای هم‌گرایی دانش دینی و روان‌شناسی کاربردی فراهم آورد.
کلیدواژه ها
تقوا، نهج‌البلاغه، سلامت روان خانواده، تحلیل محتوای کیفی، تنظیم هیجان
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر