| تأملی بر نقش تقوا در تحقق سعادت انسان با تاکید بر دیدگاه نهج البلاغه |
| کد مقاله : 1030-HADITH (R1) |
| نویسندگان |
|
محمد احمدی قره یتاق * دانشگاه فرهنگیان اردبیل |
| چکیده مقاله |
| چکیده تحقق سعادت انسان و عوامل مؤثر بر آن، یکی از موضوعات بنیادین اندیشه اخلاقی و دینی است. در متون اسلامی، مفهوم «تقوا» جایگاه والایی دارد، اما رابطه دقیق آن با تحقق سعادت انسانی بهویژه از منظر نهجالبلاغه کمتر مورد بررسی تحلیلی قرار گرفته است. سؤال اصلی پژوهش این است که: تقوا در نهجالبلاغه چگونه و از چه طریق زمینهساز دستیابی انسان به سعادت میشود؟ هدف این پژوهش، تبیین نقش تقوا در فرایند تحقق سعادت انسان با تأکید بر دیدگاه امام علی(ع) و استخراج الگوی مفهومی چندسطحی آن است. این پژوهش از نوع کیفی و کتابخانهای است. دادهها از متون اصلی مانند نهجالبلاغه، شروح معتبر آن و آثار پژوهشگران برجسته اخلاق اسلامی گردآوری شد. تحلیل دادهها با روش «تحلیل محتوای کیفی هدایتشده» و «تحلیل تماتیک» انجام گردید تا مفاهیم مرتبط با تقوا و سعادت استخراج و در قالب الگوی مفهومی بازسازی شوند. نتایج نشان میدهد که تقوا در نهجالبلاغه نقش چندلایه دارد: (۱) در سطح درونی، موجب خودمهاری و نظم رفتاری، (۲) در سطح ادراکی، قدرت تشخیص و بینش اخلاقی را ارتقا میدهد و (۳) در سطح اجتماعی، ثبات شخصیت و اصلاح مناسبات اجتماعی را فراهم میآورد. این سه سطح بهصورت تعاملی، مسیر تحقق سعادت فردی و جمعی را شکل میدهند. این پژوهش نشان میدهد که تقوا بهعنوان موتور محرک سیر کمال انسانی و شرط تحقق سعادت عمل میکند. نتایج میتواند در طراحی برنامههای تربیتی، اخلاقی و معنوی، آموزش فضایل اخلاقی و پژوهشهای میانرشتهای در حوزه اخلاق و روانشناسی معنوی کاربرد داشته باشد. |
| کلیدواژه ها |
| کلمات کلیدی: تقوا، سعادت انسان، نهجالبلاغه، اخلاق اسلامی، رشد فردی . |
| وضعیت: پذیرفته شده |
