سبک زندگی اسلامی و اصلاح الگوی مصرف زندگی: شناسایی الگوها و سازوکارهای زندگی بهنجار اسلامی-ایرانی
کد مقاله : 1027-HADITH (R1)
نویسندگان
طاها عشایری *1، علی میرزاپور2
1استادیار و عضو هیئت علمی جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی
2دانشجوی کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی
چکیده مقاله
سبک زندگی بهنجار اسلامی-ایرانی بر اساس تعادل بین دنیا و آخرت، تقوای اجتماعی و مصرف بهینه شکل می‌گیرد. الگوهای کلیدی شامل تکلیف‌مداری، رضایت‌طلبی، پرهیزگاری در مصرف و ترجیح نیاز بر تجمل است. سازوکارهای اجرایی این الگو عبارتند از: ترویج فرهنگ وقوف (کفایت)، نظارت اجتماعی مبتنی بر امر به معروف، و سیاست‌گذاری دولتی همسو با ارزش‌های دینی. این چارچوب ضمن کاهش هدررفت منابع، هویت فرهنگی را تقویت کرده و الگوی مصرف را از استهلاک‌گرایی غربی به سوی پایداری و معنویت هدایت می‌کند.پژوهش حاضر با هدف شناسایی الگوها و سازوکارهای سبک زندگی اسلامی-ایرانی با تأکید بر اصلاح الگوی مصرف، با استفاده از روش تحقیق اسنادی و تحلیل مضمون متون دینی انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعه عمیق منابع اولیه (قرآن، روایات) و منابع ثانویه (تفاسیر، آثار پژوهشی) گردآوری و با روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها منجر به شناسایی ده مضمون اصلی شد: توحیدمحوری و معادباوری، فضیلت‌مداری و کرامت انسانی، عبادت مستمر و خالصانه، مسئولیت‌پذیری و تعامل سازنده، توجه به سیره نبوی، فرهنگ کار و کوشش، تعادل و عدالت‌محوری، فرهنگ نذر دهی و احسان، ارزش اجتماعی صدقه، و گفتار و عمل نیک. این مضامین، ارکان یک نظام منسجم از سبک زندگی اسلامی را تشکیل می‌دهند که مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی است و تمامی ابعاد زندگی را در بر می‌گیرد. این الگو می‌تواند پاسخی جامع به چالش‌های هویتی و فرهنگی جامعه معاصر ایران باشد.
کلیدواژه ها
سبک زندگی اسلامی، الگوی مصرف، تحلیل مضمون، اصلاح الگوی مصرف، سبک زندگی ایرانی.
وضعیت: پذیرفته شده