| تقوای فعّال بر اساس روایات و در خوانش شهید مطهری(ره)؛ مبانی مقاومت و یاری مظلومان |
| کد مقاله : 1012-HADITH (R1) |
| نویسندگان |
|
الهه هادیان رسنانی * دانشیار گروه قرآن، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| در این پژوهش، مفهوم «تقوای فعال» بر اساس روایات اهلبیت(ع) و تحلیلهای شهید مطهری(ره) از نهجالبلاغه بررسی شده و پیوند آن با الگوی یاری مظلومان تبیین میگردد. مسئله اصلی مقاله آن است که تقوا در منطق اسلامی، برخلاف برداشتهای انزواگرایانه، یک نیروی محرک اجتماعی است که مؤمن را به حضور آگاهانه، مسئولیتپذیری، دفاع از حق و مقابله با ظلم فرا میخواند. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی است و با بهرهگیری از تحلیل متنمحورِ منابع روایی و نیز دیدگاههای شهید مطهری (ره) درباره حقیقت تقوا و جایگاه آن در نهجالبلاغه انجام شده است. یکی از روایاتی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته، روایت تشبیه تقوا به عبور از راهی پُرخار است؛ روایتی که در ذات خود حامل تمثیل و ایدهای عمیق درباره «مراقبت فعال در متن جامعه» است؛ و با توجه به تطابق کامل معنای آن با تعبیر صریح امیرالمؤمنین(ع) در منابع روایی («اجعل الدنیا شوکاً…»)، انتساب این مضمون به امام علی(ع) معقولتر و از نظر محتوایی استوارتر است. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که روایات، تقوا را سرچشمه اقتدار، عزت، شجاعت اخلاقی و اصلاحگری اجتماعی معرفی میکنند و شهید مطهری (ره) با طرح دوگانه «تقوای ضعف» و «تقوای قوت»، امکان جمع و تفسیر هماهنگ روایاتِ به ظاهر متفاوت را فراهم میسازد. در نهایت، این پژوهش نشان میدهد که «تقوای فعال» نهتنها یک فضیلت فردی، بلکه چارچوبی الهیاتی و اجتماعی برای یاری مظلومان است؛ چارچوبی که در عرصههای معاصر - همچون مسئله غزه - مبنای کنش اخلاقی، مقاومت مشروع و حضور مسئولانه مؤمنان به شمار میرود. |
| کلیدواژه ها |
| تقوای فعال، روایات، نهجالبلاغه، شهید مطهری، یاری مظلومان |
| وضعیت: پذیرفته شده |
