نقش تقوا در دشمن‌شناسی از منظر نهج‌البلاغه
کد مقاله : 1005-HADITH
نویسندگان
مجتبی محمدی مزرعه شاهی *، لیلا بیگدلی مشهدی، اعظم قصابیان
دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم (دانشکده علوم قرآنی میبد)
چکیده مقاله
نهج‌البلاغه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع معرفتی و اخلاقی در اندیشه اسلامی، جایگاه ویژه‌ای برای تقوا قائل است. امام علی (ع) تقوا را سپری محکم و دژی نفوذناپذیر در برابر لغزش‌ها و تهدیدها معرفی می‌کند؛ سپری که نه تنها فرد را از گناه و انحراف حفظ می‌کند، بلکه جامعه را در برابر نفوذ دشمنان بیرونی و درونی مقاوم می‌سازد. دشمن‌شناسی در نگاه امام علی (ع) دو بُعد اساسی دارد: نخست دشمنان بیرونی که با عدالت، حقیقت و ارزش‌های اسلامی مقابله می‌کنند، و دوم دشمنان درونی همچون هوای نفس، دنیاطلبی و نفاق که خطرشان کمتر از دشمنان خارجی نیست. تقوا با ایجاد بصیرت، هوشیاری و قدرت تشخیص، توانایی فرد و جامعه را در شناخت دشمن و مقابله با توطئه‌ها افزایش می‌دهد. فرد باتقوا فریب تبلیغات و نیرنگ دشمن را نمی‌خورد و جامعه متقی با حفظ وحدت و عدالت، مانع بهره‌برداری دشمن از اختلافات داخلی می‌شود. بررسی خطبه‌ها و نامه‌های نهج‌البلاغه نشان می‌دهد که امام علی (ع) تقوا را شرط اساسی برای مدیریت بحران‌ها، حفظ انسجام اجتماعی و مقابله با دشمنان معرفی کرده است. بنابراین، تقوا در نهج‌البلاغه صرفاً یک فضیلت فردی نیست، بلکه راهبردی بنیادین برای دشمن‌شناسی و صیانت از جامعه اسلامی است. این مقاله با تحلیل آموزه‌های امام علی (ع) نشان می‌دهد که تقوا، بصیرت و دشمن‌شناسی سه رکن به‌هم‌پیوسته‌اند که بدون هر یک، جامعه در برابر تهدیدها آسیب‌پذیر خواهد بود.
کلیدواژه ها
تقوا، دشمن‌شناسی، نهج‌البلاغه
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر